Ένα θέμα που απασχολεί πολλούς γονείς αποτελεί το διάβασα τις μέρες των γιορτών. Σε συνεργασία με την Ελένη Κωνσταντέλου, ειδική παιδαγωγό και φιλόλογο, σας λύνουμε όλες σας τις απορίες γύρω από το θέμα της σχολικής μελέτης τα Χριστούγεννα. Επιπλέον, η Ελένη, είναι η κατάλληλη που θα μπορούσε να μας δώσει συμβουλές σχολικής μελέτης, καθώς η ίδια έρχεται σε επαφή με αρκετούς μαθητές και γονείς στο Οικοδιδασκαλείο στη Ρόδο.
Τα παιδιά πρέπει να διαβάζουν την περίοδο των εορτών;
Λοιπόν, αυτό είναι ένα θέμα το οποίο απασχολεί και μπερδεύει πολλούς εκπαιδευτικούς, αλλά και γονείς. Άλλοι υποστηρίζουν πως η περίοδος αυτή είναι κατάλληλη για διάβασμα , άλλοι για ξεκούραση, ενώ άλλοι επιμένουν στονσυνδυασμό αυτών των δύο. Εγώ τάσσομαι με τους τελευταίους. Η ισορροπία διαβάσματος και ξεκούρασης κατά την περίοδο των Χριστουγέννων είναι πιο κατάλληλη και αποτελεσματική. Οι μαθήτριες και οι μαθητές που έχουν κάποια κενά θα τα καλύψουν τότε, αλλά και αυτοί που δεν έχουν κενά θα κάνουν επαναλήψεις, γιατί η επανάληψη ἐστί μήτηρ πάσης μαθήσεως. Βέβαια, θα ξεκουραστούν τις ημέρες αυτές, χωρίς όμως να βγουν από πρόγραμμά τους.
Τι μπορούμε να αλλάξουμε στον τρόπο μελέτης, για να μην προκαλεί πλήξη;
Ο τρόπος μελέτης είναι το παν, όχι μόνο για την περίοδο των Χριστουγέννων, αλλά γενικότερα για όλη τη σχολική χρονιά. Οι μαθητές εστιάζουν στο πώς θα τους δώσεις τη γνώση και αν τους αρέσει ο τρόπος αυτός την κρατούν, αν δεν τους αρέσει, όμως, την παραλείπουν. Είναι μια διαδικασία που δεν την κάνουν εσκεμμένα τα παιδιά, αλλά γίνεται ασυναίσθητα. Έτσι, λοιπόν, τις ημέρες εκείνες για να μην βαριούνται την μελέτη τους, εμείς οι εκπαιδευτικοί πρέπει να την κάνουμε πιο διασκεδαστική και άρρηκτα συνυφασμένη με τα Χριστούγεννα.
Οι φωτοτυπίες, για παράδειγμα, που δίνουμε καλό θα ήταν να έχουν χριστουγεννιάτικο φόντο. Μερικές εργασίες ωραίο θα ήταν να δίνονται σε ηλεκτρονική μορφή με χριστουγεννιάτικη μουσική υπόκρουση. Οι ασκήσεις, επίσης, να είναι σε μορφή ακροστιχίδας, κρυπτόλεξου, σταυρόλεξου και quiz. Οι γονείς, από την άλλη, πρέπει να παροτρύνουν τα παιδιά τους να διαβάζουν μια ώρα την ημέρα δίπλα στο χριστουγεννιάτικο δέντρο με τη συντροφιά ενός ροφήματος, φορώντας τις πυτζαμούλες τους, γιατί, όπως όλοι ξέρουμε, το κλίμα παίζει τεράστιο ρόλο σε όλους τους τομείς και όλες τις ηλικιακές ομάδες.
Περίοδος επαναλήψεων
Όπως προανέφερα, η περίοδος των χριστουγεννιάτικων διακοπών είναι κατάλληλη για επανάληψη σε όλα τα μαθήματα και από όλες τις μαθήτριες και όλους τους μαθητές. Ακόμα και οι πιο δυναμικοί μαθητές χρειάζονται επανάληψη, γιατί χωρίς αυτήν υπάρχει περίπτωση καταστροφής όλων αυτών που έκτιζαν με κόπο. Και η καλύτερη περίοδος για επανάληψη είναι αυτή των διακοπών, όπου τα μαθήματα δεν προχωρούν, μένουν στάσιμα, αλλά οι μαθητές μπορούν να ξεσκονίσουν ό,τι έχουν κάνει μέχρι στιγμής. Αυτό, βέβαια, συμβάλει και στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους, αφού μετά την επανάληψη θα νιώσουν πιο σίγουροι με τους εαυτούς τους. Όπως έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι: «Επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως».
Μεγάλος όγκος εργασιών
Γενικότερα, ως εκπαιδευτικός είμαι κατά του μεγάλου όγκου εργασιών, γιατί το μόνο που προσφέρει είναι άγχος και αρνητική στάση των μαθητών για τη λύση τους, αλλά και απέναντι στο ίδιο το σχολείο και το διάβασμα. Έτσι, λοιπόν ,επικρίνω τον τόσο μεγάλο όγκο εργασιών, γιατί με τον τρόπο αυτό δεν επιτυγχάνεται η ισορροπία που προανέφερα. Ως μαθήτρια κι εμένα μου δίνονταν πολλές εργασίες για τα Χριστούγεννα και το μόνο που θυμάμαι είναι άγχος για το αν θα τα καταφέρω να τις προλάβω όλες. Αυτό θέλω να αποφύγω ως εκπαιδευτικός, αλλά και ως γονέας και γι’ αυτόν τον λόγο δίνω λίγες, συγκεκριμένες και στοχευμένες εργασίες για την περίοδο των χριστουγεννιάτικων διακοπών.
Εποικοδομητικό διάβασμα στο σπίτι τις μέρες των γιορτών
Το εποικοδομητικό διάβασμα στο σπίτι δεν ξεκινάει από τους μαθητές, αλλά από τους ίδιους τους δασκάλους- εκπαιδευτικούς. Όπως προείπαμε ένα διάβασμα δεν θα είναι εποικοδομητικό όταν αποτελείται από πενήντα σελίδες. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να διαλέγουν τι ακριβώς θα δώσουν στους μαθητές , έτσι ώστε να γίνει
σωστή και εποικοδομητική η μελέτη. Σημασία δεν έχει το «ΠΟΣΟ», αλλά το «ΠΩΣ». Επίσης, το παιδί καλό θα είναι να διαβάζει βάζοντας χρονικό όριο (π.χ. 1 ώρα), ώστε η ώρα της μελέτης να είναι συγκεκριμένη και με στόχους. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς κρατώντας χρόνο σε συνεννόηση με τα παιδιά. Μεγάλη, σημασία έχει ο χώρος/ το περιβάλλον για διάβασμα. ο χώρος πρέπει να είναι καθαρός, να έχει φυσικό φωτισμό (τις ημέρες αυτές θα ήταν ωραίο, όμως, να διαβάζουν δίπλα στο χριστουγεννιάτικο δέντρο). Να έχει καθαρό αέρα, ώστε να
οξυγονώνεται ο εγκέφαλος.
Πώς μπορούμε να κάνουμε το διάβασμα πιο διασκεδαστικό;
Ως δάσκαλοι- εκπαιδευτικοί οφείλουμε να κάνουμε το μάθημά μας πάντα ευχάριστο και διασκεδαστικό. Όσον αφορά τη μελέτη εκείνων των ημερών πρέπει να την κάνουμε ακόμα πιο διασκεδαστική. Αυτό μπορεί να γίνει με την μετατροπή των ασκήσεων σε quiz, κρυπτόλεξα, σταυρόλεξα, συμπλήρωση κενών και μαθηματικά προβλήματα με χριστουγεννιάτικα και μόνο θέματα. Τα έντυπα που δίνουμε στα παιδιά πρέπει να είναι γεμάτα ευχάριστα και χριστουγεννιάτικα χρώματα και σχέδια. Εγώ προσωπικά πάντα μαζί με το έντυπο τούς έδωσα ένα cd,
στο οποίο συμπεριέλαβα μόνο χριστουγεννιάτικα τραγούδια και μελωδίες που θα συνοδεύουν το διάβασμά τους. Τέλος, για κάθε μαθητή που καταβάλει προσπάθεια επιβραβεύεται, όταν γυρνάμε στα θρανία το νέο έτος. Όλα αυτά κάνουν το διάβασμα των ημερών αυτών ακόμα πιο διασκεδαστικό.
Αν υπάρχει έντονη άρνηση για ενασχόληση με το διάβασμα εκείνες τις ημέρες, πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση;
Πολλές μαθήτριες και πολλοί μαθητές παρουσιάζουν έντονη άρνηση για το διάβασμα κατά τη διάρκεια των χριστουγεννιάτικων διακοπών. Η κατάσταση αυτή, και βέβαια, αντιμετωπίζεται. Βασική αρχή είναι η άψογη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικού και γονέα. Όταν υπάρξει δυσκολία στο διάβασμα ή άρνηση για αυτό, τότε οι γονείς συμβουλεύονται την/ τον εκπαιδευτικό για να βρουν μια λύση μαζί. Η σχέση τους είναι σχέση συνεργασίας και πρέπει ο ένας να ακούει τον άλλο. Οι ίδιοι οι γονείς μπορούν να προτείνουν στο παιδί επιβράβευση για την καθημερινή τους προσπάθεια. Είμαι κατά της τιμωρίας, αλλά υπέρ της επιβράβευσης. Επιβραβεύουμε όχι μόνο τα επιθυμητές και σωστές λύσεις των εργασιών, αλλά κυρίως την προσπάθεια! Ακόμη, μπορούν να κάνουν μικρά και τακτικά διαλείμματα. Να χωρίσουν το διάβασμα της ημέρας σε έξι δεκάλεπτα, με διάλειμμα σε κάθε δεκάλεπτο.
Θεματικά βιβλία εξωσχολικά, που μπορούν να διαβάσουν τα παιδιά την περίοδο των εορτών και να αναπτύξουν το λεξιλόγιο τους και άλλες δεξιότητες.
Η καλύτερη συντροφιά κατά τη διάρκεια των χριστουγεννιάτικων διακοπών, εκτός βέβαια από την οικογένειά μας, είναι ένα καλό βιβλίο. Τι πιο όμορφο από το να κάθεται το παιδί μπροστά από το χριστουγεννιάτικο δέντρο με το ρόφημά του, διαβάζοντας ένα καλό βιβλίο; Εγώ πολλές φορές προτιμώ αντί για εργασίες να αναθέτω στον κάθε μαθητή να διαβάσει από ένα χριστουγεννιάτικο βιβλίο. Μόλις επιστρέφουμε από τις διακοπές μας το παρουσιάζει στους συμμαθητές του με λόγια. Αλλά και με εικόνες. Δεν υπάρχει καλύτερος θησαυρός, και πνευματικός και λεξιλογικός, από ένα βιβλίο!
Το βιβλίο που προτείνω ανεπιφύλακτα είναι τα «Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Μέσα από αυτό το βιβλίο κάθε παιδί θα γνωρίσει μια στάση ζωής. Έναν τρόπο που βλέπουμε γεγονότα στην επίκαιρη πραγματικότητα. Τα διηγήματα αυτά χαρακτηρίζονται από χιούμορ, ποιητική και κριτική σκέψη, αλλά αποτελούν και έναν λεξιλογικό/ γλωσσικό θησαυρό. Άλλο ένα βιβλίο που προτείνω είναι «Το πολικό εξπρές» του Chris Van Allsburg, το οποίο ανοίγοντάς το σε κυριεύει η μαγεία των Χριστουγέννων. Είναι μια ιστορία με την οποία μπορεί να ταυτιστεί ο καθένας. Μέσα από αυτό ξεδιπλώνεται το συμβατικό νόημα των Χριστουγέννων. Αναδύεται και μια παγκόσμια ιστορία σχετικά με την πίστη του καθενός μας στα πράγματα που δεν βλέπουμε ή δεν καταλαβαίνουμε απόλυτα. Έπειτα, τους προτείνω να δουν με τις οικογένειές τους την ταινία το «Πολικό εξπρές», και να το συγκρίνουν με το βιβλίο που διάβασαν.
Ευχαριστούμε θερμά την Ελένη, για τις πολύτιμες συμβουλές της! Μην διστάσετε να συμβουλευτείτε δασκάλους, παιδαγωγούς, καθηγητές για την οργάνωση της μελέτης αλλά και να σας δώσουν συμβουλές σχολικής μελέτης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
