Αν και αυτές οι συμβουλές προορίζονται να διευκολύνουν την μαθησιακή διαδικασία και διδασκαλία των μαθητών με ΔΑΦ, να θυμάστε ότι όλοι οι μαθητές είναι μοναδικά άτομα. Το καθένα έχει διαφορετικά ταλέντα και διαφορετικές προκλήσεις. Και να θυμάστε ότι αυτό που λειτουργεί με ένα παιδί, μπορεί να μην λειτουργεί με κάποιο άλλο. Και αυτό που λειτουργεί τη μια μέρα, μπορεί να μην λειτουργήσει την επόμενη.
Τι είναι η ΔΑΦ;
Η ΔΑΦ είναι μια νευροβιολογική αναπτυξιακή διαταραχή που διατηρείται εφ όρου ζωής. Μπορεί να διαγνωστεί με ασφάλεια από το 3ο έτος της ηλικίας ενός παιδιού, πλέον ωστόσο έχουμε στα χέρια μας αρκετά ευαίσθητα διαγνωστικά εργαλεία, που πολλές φορές καθιστούν την διάγνωση ασφαλή ήδη από τους 18 μήνες της ζωής του ατόμου. Είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που προσβάλει περισσότερο τα αγόρια (αναλογία 4:1 σε σχέση με τα κορίτσια). Χρήζει έγκαιρης και εξατομικευμένης παρέμβασης, καθώς πληθώρα ερευνών οδηγεί στη διαπίστωση ότι η έγκαιρη και εντατική πρώιμη παρέμβαση βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση της ΔΑΦ, βελτιστοποιώντας το δυναμικό του κάθε παιδιού και προωθώντας την ένταξή του στο κοινωνικό περιβάλλον.
Χαρακτηριστικά ατόμων με ΔΑΦ
Τα άτομα με ΔΑΦ χαρακτηριζόνται από ελλείμματα στις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, αλλά και από μοτίβα συμπεριφοράς (ή/και παιχνιδιού) στερεότυπα και επαναλαμβανόμενα. Παρουσιάζουν μια καθυστέρηση στην ανάπτυξη λόγου ή και απουσία αυτού. Συχνά εμφανίζουν μια δυσκολία στην κατανόηση του λόγου, φτωχή ή ελλιπή κατανόηση του μεταφορικού λόγου, ιδιωματισμών και διαθέτουν μια ιδιαίτερη χροιά και προσωδία κατά την ομιλία.
Ταλέντα παιδιών με ΔΑΦ
Πολλοί μαθητές στο φάσμα του αυτισμού επιδεικνύουν εξαιρετικές ικανότητες σε μια τεράστια γκάμα δεξιοτήτων και ταλέντων. Μερικές φορές τα ενδιαφέροντα ή/και τα ταλέντα του ατόμου μπορεί να γίνουν αρκετά συγκεκριμένα και κάπως εμμονικά. Άλλοι μαθητές μπορεί να μην επιδείξουν εξαιρετικές δεξιότητες.
Τομείς πρόκλησης των παιδιών με ΔΑΦ
Πολλά άτομα με ΔΑΦ έχουν προβλήματα με τις οργανωτικές δεξιότητες, ανεξάρτητα από την ευφυΐα και/ή την ηλικία τους. Ακόμη και ένας μαθητής που έχει φωτογραφική μνήμη μπορεί να μην μπορεί να θυμηθεί να φέρει ένα μολύβι στην τάξη ή να θυμηθεί μια προθεσμία για μια εργασία. Δύο πρακτικές προτάσεις για να βοηθήσετε έναν μαθητή να παραμείνει οργανωμένος: Μπορείτε να του ζητήσετε να κρατήσει έναν τετράδιο όπου γράφει όλες τις καθημερινές εργασίες για το σπίτι. Οι δάσκαλοι/ειδικοί παιδαγωγοί μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν αυτό το τετράδιο για να γράψουν σύντομες σημειώσεις στο σπίτι.
Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο να ζητήσετε από τον μαθητή να κρατήσει όλες του τις εργασίες σε έναν ντοσιέ ή φάκελο με χωρίσματα (τμήματα για κάθε τάξη, ένα τμήμα για τις φωτοτυπίες που πρέπει να πάρει μαζί του στο σπίτι και τις φωτοτυπίες που πρέπει να επιστρέψουν στο σχολείο.
Ένας μεγάλος αριθμός μαθητών με ΔΑΦ φαίνεται να έχει είτε τα πιο τακτοποιημένα είτε τα πιο ακατάστατα θρανία ή ντουλάπια στο σχολείο. Αυτός με το πιο προσεγμένο γραφείο ή ντουλάπι μάλλον επιμένει πολύ στην ομοιότητα και μπορεί να στεναχωρηθεί πολύ αν κάποιος διαταράξει τη σειρά που έχει δημιουργήσει. Αυτός με το πιο ακατάστατο γραφείο θα χρειαστεί τη βοήθειά σας σε συχνούς καθαρισμούς του γραφείου ή του ντουλαπιού, ώστε να μπορεί να βρει πράγματα. Αυτός ο μαθητής δεν κάνει συνειδητή επιλογή να είναι ακατάστατος. Χρειάζεται την βοήθειά σας προκειμένου να αποκτήσει οργανωτικές δεξιότητες. Μπορείτε να ξεκινήσετε χρησιμοποιώντας μικρά, συγκεκριμένα βήματα.
Προβλήματα με την αφηρημένη και εννοιολογική σκέψη
Κάποιοι μπορεί τελικά να αποκτήσουν μερικές ή και πολλές αφηρημένες δεξιότητες, αλλά άλλοι δεν είναι σε θέση να αποκτήσουν. Όταν πρέπει να χρησιμοποιηθούν αφηρημένες έννοιες, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οπτικά και συγκεκριμένα παραδείγματα για να επεξηγήσετε την αφηρημένη ιδέα.
Μια αύξηση σε ασυνήθιστες ή δύσκολες συμπεριφορές μπορεί να υποδηλώνει αύξηση των επιπέδων στρες
Όταν συμβεί αυτό, η δημιουργία ενός «ασφαλούς μέρους» ή «ασφαλούς ατόμου» μπορεί να είναι χρήσιμη. Πολλές φορές το άγχος θα μετριαστεί μόνο όταν ο μαθητής απομακρύνεται σωματικά από το στρεσογόνο γεγονός ή την κατάσταση. Να θυμάστε ότι όλοι οι άνθρωποι πρέπει να αισθάνονται ότι ελέγχουν ή ρυθμίζουν το περιβάλλον τους. Το να έχει κάποιος ειδικές ανάγκες-ικανότητες δεν αλλάζει αυτή τη βασική, ανθρώπινη ανάγκη.
Τα περισσότερα παιδιά με ΔΑΦ χρησιμοποιούν και ερμηνεύουν την ομιλία κυριολεκτικά.
Μέχρι να γνωρίσετε τις δυνατότητες του ατόμου, καλό θα ήταν να αποφεύγετε:
Ιδιωματισμούς .
Διπλές έννοιες.
Σαρκασμό.
Παρατσούκλια.
Να είστε όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένοι σε όλες τις αλληλεπιδράσεις σας τους μαθητές.
Να θυμάστε ότι οι εκφράσεις του προσώπου σας μπορεί να μην λειτουργούν. Οι ερωτήσεις «γιατί» μπορεί να είναι προκλητικές ή αδύνατες για αυτούς τους μαθητές.
Εάν ο μαθητής δεν είναι σε θέση να κατανοήσει μια άσκηση, χωρίστε την σε μικρότερα βήματα ή παρουσιάστε την άσκηση με πολλούς διαφορετικούς τρόπους (π.χ. οπτικά, προφορικά και σωματικά).
Προτείνεται η αποφυγή της λεκτικής υπερφόρτωσης
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μικρότερες προτάσεις εάν αντιλαμβάνεστε ότι ο μαθητής δεν σας καταλαβαίνει πλήρως. Παρόλο που πιθανώς δεν διαθέτει προβλήματα ακοής και μπορεί να προσέχει, μπορεί να έχει πρόβλημα κατανόησης.
Σημαντική συμβουλή: Προετοιμάστε το μαθητή για αλλαγές στο πρόγραμμα, όπως συνελεύσεις, ειδικές εκδηλώσεις, εκδρομές κ.λπ. Ένα γραπτό ή προφορικό πρόγραμμα είναι ιδανικό για να ανακοινώσετε την όποια αλλαγή.
Το βουητό αποσπά εξαιρετικά την προσοχή για ορισμένα άτομα στο φάσμα του αυτισμού. Σκεφτείτε τις περιβαλλοντικές αλλαγές, όπως η αφαίρεση μερικών αντικειμένων από το οπτικό τους πεδίο, από την αίθουσα ή οι αλλαγές των καθισμάτων, εάν ο μαθητής φαίνεται αποσπασμένος ή αναστατωμένος από το περιβάλλον της τάξης. Ίσως ένα κάθισμα στην πρώτη σειρά θα λειτουργούσε. Τα προβλήματα υπερφόρτωσης και υπερδιέγερσης μπορεί να εμφανιστούν και σε άλλες αισθήσεις, συμπεριλαμβανομένων των απτικών και οσφρητικών ερεθισμάτων. Αποφύγετε να φοράτε δυνατά αρώματα και το άγγιγμα των χεριών, εκτός εάν γνωρίζετε ότι ο μαθητής δεν ενοχλείται από αυτό.
Εάν ο μαθητής δεν σας κοιτάζει απευθείας, μην υποθέσετε ότι δεν ακούει ή ονειροπολεί. Μερικοί μαθητές στο φάσμα έχουν πιο αξιόπιστη περιφερειακή από μετωπική όραση. Όταν μιλάτε, τείνουν να κοιτάζουν το στόμα σας και όχι τα μάτια σας. Το στόμα σας είναι από όπου προέρχεται ο ήχος. Σπάνια καταλαβαίνουν οποιαδήποτε επικοινωνία μπορεί να θέλετε να τους δώσετε με τα μάτια ή την έκφραση του προσώπου σας.
Εάν η μαθητής σας στο φάσμα χρησιμοποιεί επαναλαμβανόμενα λεκτικά επιχειρήματα ή/και επαναλαμβανόμενες λεκτικές ερωτήσεις, δοκιμάστε να του ζητήσετε να γράψει την ερώτηση ή την επιχειρηματολογία.
Στη συνέχεια, γράψτε την απάντησή σας. Καθώς η γραφή συνεχίζεται, το άτομο με ΔΑΦ μπορεί να αρχίσει να ηρεμεί και να σταματήσει την επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα. Εάν αυτό δεν έχει αποτέλεσμα, γράψτε την επαναλαμβανόμενη λεκτική ερώτηση ή επιχείρημά τους και, στη συνέχεια, ζητήστε τους να διατυπώσουν και να γράψουν μια λογική απάντηση ή απαντήσεις. Αυτό αποσπά την προσοχή του μαθητή από το να κλιμακώσει λεκτικά το επιχείρημα ή την ερώτηση και μερικές φορές του δίνει έναν πιο κοινωνικά αποδεκτό τρόπο έκφρασης της απογοήτευσης ή του άγχους.
Εάν ο μαθητής δεν διαβάζει ή δεν γράφει, δοκιμάστε να παίξετε με ρόλους την επαναλαμβανόμενη λεκτική ερώτηση ή επιχείρημα, με εσάς να παίρνετε το δικό του μέρος και εκείνος το δικό σας.
Δεδομένου ότι τα παιδιά με ΔΑΦ αντιμετωπίζουν διάφορες δυσκολίες επικοινωνίας, μην βασίζεστε στον μαθητή, για να μεταδώσει σημαντικά μηνύματα στους γονείς του σχετικά με σχολικές εκδηλώσεις, εργασίες κλπ., εκτός εάν το δοκιμάσετε σε πειραματική βάση με παρακολούθηση ή εκτός εάν είναι ήδη βέβαιο ότι ο μαθητής έχει κατακτήσει αυτή τη δεξιότητα. Οι τηλεφωνικές κλήσεις ή τα email προς τον γονέα λειτουργούν καλύτερα μέχρι να αναπτυχθεί αυτή η ικανότητα.
Μην περιορίζετε τις προσδοκίες σας για το μέλλον κανενός μαθητή. Οι μαθητές με ΔΑΦ μπορούν να πετύχουν πράγματα πολύ πιο πάνω από τις προσδοκίες της οικογένειας, των φίλων και των δασκάλων. Ίσως είστε το κλειδί για την επίτευξη μελλοντικής επιτυχίας για αυτούς τους μοναδικούς μαθητές!
Μπορείς να βρεις έναν ειδικό παιδαγωγό στην Αθήνα μέσω της Nannuka για εξατομικευμένη υποστήριξη και δημιουργική μάθηση του παιδιού σου.
